Chi tiết
Phát sóng ngắn bằng kỹ thuật số
09-05-2012 10:12

Trong khi mọi thứ hiện nay đều được số hóa thì chỉ mỗi chiếc đài Radio đáng thương dường như vẫn chưa được đoái hoài đến. Bên cạnh sóng FM được mọi người ưa thích thì ba làn sóng điện quen thuộc khác (sóng dài, sóng trung và sóng ngắn) vẫn dậm chân ở mức độ chất lượng như từ mấy chục năm trước đây. Lẽ ra phải hiện đại hóa kỹ thuật phát thanh trên ba giải sóng từ lâu rồi mới phải.

Trên thực tế, các nhà kỹ thuật truyền thanh đã từng nhiều năm nay tìm cách số hóa chương trình phát thanh trên các sóng này. Tuy nhiên hiệp hội viễn thông quốc tế tại giơnevơ (ITU) với tư cách là cơ quan chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn kỹ thuật truyền thanh ngay từ đầu đã không cho phép các nhà kỹ thuật cho ra đời một loại hình truyền thanh đặc biệt. Nếu số hóa sóng ngắn trong truyền thanh thì giải sóng ngắn đó buộc phải hòa nhập với kỹ thuật cấu trúc truyền thanh analog vẫn đang được sử dụng.

Về phương diện kỹ thuật thì yêu cầu của ITU nay đã được đáp ứng hoàn toàn. Trong một cuộc triển lãm mới đây ở Berlin (Đức) một đài phát trên sóng ngắn theo kỹ thuật số mang tên DRM (Digital Radio Mondiale) đã được thử nghiệm thành công. Từ loa vang lên những bản nhạc với chất lượng tốt như trên sóng FM, nhưng khác ở chỗ là được truyền đi khắp thế giới và vẫn bảo đảm chất lượng ngay cả trong những điều kiện bắt sóng khó khăn. Năm 2003, những chiếc radio kỹ thuật số đầu tiên sẽ được tung ra thị trường.

Loại đài phát theo kỹ thuật số DRM này có thể loại trừ được toàn bộ hiện tượng âm thanh thay đổi trầm bổng, to nhỏ và tiếng sột soạt rất đặc trưng trong các chương trình truyền thanh trên sóng trung và sóng ngắn thông thường. Các buổi phát thử nghiệm còn cho thấy, ngay cả khi có giông bão, sấm chớp thì các tín hiệu DRM vẫn không bị ảnh hưởng.

Tuy loại hình Radio Mondiale này phải hoạt động trong giải tần số hạn hẹp theo qui định của ITU, nhưng ngay cả những bản giao hưởng được coi là khó thể hiện cũng được truyền đi với chất lượng rất tốt. Tuy nhiên, cũng phải nói thêm là hiện nay DRM vẫn chưa hoàn toàn đạt được chất lượng của một chiếc đĩa CD loại tốt. Trên đường truyền, một số dữ liệu bị hao hụt, tương tự như kỹ thuật MP3 trong Internet. Đó là âm thanh tai người không cảm nhận thấy được. Tuy nhiên DRM không sử dụng kỹ thuật MP3, mà dùng phương phápAAC (Advanced Audio coding) - một phương pháp số hóa mới - mà với nó ngay cả khi lượng dữ liệu được truyền nhỏ tới 24.000 Bit trong một giây như của hệ thống DRM thì vẫn cung cấp được âm thanh với chất lượng rất cao.

Ông Peter Senger, Phó giám đốc kỹ thuật Đài Phát Thanh Truyền Hình Deutsche Welle (Đức) và là người đã có những đóng góp quyết định cho thành công của hệ thống DRM cho biết, vì lý do kỹ thuật nên dung lượng truyền tối đa của giải sóng ngắn chỉ tương tự như của một cáp điện thoại. Trong giải sóng ngắn thì các tín hiệu âm thanh với tần số khoảng vài mêgahec trong tầng iôn được phản xạ trên chiều cao khoảng 100 cây số. Bản thân trái đất cũng phản xạ các tia sóng ngắn, cho nên các tín hiệu giữa tầng iôn và mặt đất được truyền đi đến mọi vùng trên trái đất.

Nếu muốn tạo được một sự lan truyền như vậy từ vệ tinh thì người ta phải thuê ít nhất bốn vệ tinh để chuyển tiếp. Như vậy thì qúa tốn kém và người nghe đài cần một ăngten đặc biệt để bắt sóng đài từ vệ tinh.

Với hệ thống đài phát sóng ngắn bằng kỹ thuật số thì chỉ cần một sợi dây thép đơn thuần là đủ. Khi đó bản thân chiếc radio chỉ còn là một chíp điện tử như trong máy tính. Một chiếc đài như vậy sẽ ra đời vào năm 2004. Khi đó người nghe đài có thể " giấu " chiếc radio vào đồng hồ đeo tay hoặc tai nghe! Dự kiến giá bán một chiếc radio mini bắt sóng ngắn được số hóa này chỉ vào khoảng 15 USD.

Một số đài phát thanh lớn, như đài Deutsche Welle,đã cam kết sẽ phát các chương trình sóng ngắn bằng kỹ thuật số. Trung Quốc - quốc gia với 12.000 đài phát thanh địa phương và là thị trường phát thanh lớn nhất thế giới - đang rất quan tâm đến kỹ thuật mới này.

Kỹ thuật mới cũng cho phép chuyển đổi các đài phát sóng ngắn đang được sử dụng sang kỹ thuật số mà không hề gặp khó khăn gì. Chi phí cho việc chuyển đổi trang thiết bị này chỉ bằng khoảng 10% chi phí xây lắp một đài phát thanh mới. Trong khi đó chi phí hoạt động lại giảm đi so với đài phát sóng ngắn thông thường, vì đài phát sóng ngắn bằng kỹ thuật số tiêu thụ rất ít điện năng. Chúng ta đều biết lượng điện năng hao hụt hiện nay của đài phát sóng ngắn vào khoảng một mêgaoát. Vì các tín hiệu số hóa khó bị nhiễu hơn rất nhiều, nên đối với cùng một vùng phủ sóng thì so với đài phát thông thường, đài phát bằng kỹ thuật số chỉ cần một phần tư năng lượng. Vì thế chỉ cần từ 5-6 năm là chi phí chuyển đổi ban đầu đã được hoàn vốn.

Có thể còn tiết kiệm được hơn nữa nếu tận dụng các khả năng khác của hệ thốngDRM. Đài phát thanh đối ngoại của một quốc gia thường phát chương trình với nhiều ngôn ngữ khác nhau. Tuy nhiên, phần âm nhạc thông thường lại như nhau. Vì ngôn ngữ cần ít Bit hơn so với âm nhạc, nên có thể đồng thời phát 3, thậm chí đến 6 kênh ngôn ngữ riêng rẽ với từ 4 đến 9 kilobit trong một giây cho mỗi kênh. Khi chuyển sang chương trình âm nhạc thì các kênh đó lại hoà làm một. Điều phải chú ý khi sử dụng phương pháp phát nhiều kênh đồng thời này là các bài phát thanh bằng các ngôn ngữ khác nhau phải có cùng một thời lượng , đó chính là điều hiện đang làm cho các biên tập viên phải cân nhắc .

Tuy cho đến nay hệ thống DRM mới chỉ chằm vào chương trình phát sóng ngắn , nhưng có thể cải tiến nó để áp dụng phát sóng dài và sóng trung . Đây chính là " mảnh đất " dường như còn bỏ hoang để các đài , nhất là đài địa phương , khai thác , vì các giải sóng này ít được sử dụng do chất lượng thu phát cho đến nay còn quá thấp . Với kỹ thuật số , các đài địa phương có thể cung cấp chất lượng phát tốt trên sóng trung cà sóng dài trong một vùng phủ sóng khoảng vài cây số ./-
 

Khách hàng
Đang online
  :
17
Lượt truy cập
  :
84.389